Τι είναι το εμπορικό σήμα ;

Σήμα είναι «κάθε σημείο επιδεκτικό γραφικής παράστασης, ικανό να διακρίνει τα προϊόντα ή τις υπηρεσίες μιας επιχείρησης από εκείνα άλλων επιχειρήσεων».

Τι μπορεί να αποτελέσει ένα εμπορικό σήμα (επωνυμία, λογότυπο, όνομα);

Μπορούν να αποτελέσουν σήμα οι λέξεις, τα ονόματα φυσικών ή νομικών προσώπων, τα ψευδώνυμα, οι απεικονίσεις, τα σχέδια, τα γράμματα, οι αριθμοί, τα χρώματα, οι ήχοι, συμπεριλαμβανομένων των μουσικών φράσεων, το σχήμα του προϊόντος ή της συσκευασίας του και τα διαφημιστικά συνθήματα (slogans).

Ποια είναι η σημασία του εμπορικού σήματος;

Το εμπορικό σήμα (επωνυμία, λογότυπο, όνομα) αποτελεί αναμφισβήτητα το μεγαλύτερο κεφάλαιο για μία επιχείρηση. Το εμπορικό σήμα είναι το όπλο που πρέπει να διαθέτει κάθε επιχείρηση για να καταστεί γνωστή και να καθιερωθεί στη συνείδηση του καταναλωτικού κοινού. Μέσω του εμπορικού σήματος ο κάθε καταναλωτής διακρίνει μία επιχείρηση, εν συνεχεία την αναγνωρίζει και τελικά την επιλέγει. Το εμπορικό σήμα έχει ιδιαίτερη σημασία λόγω της υπεραξίας που εσωκλείει και που προσφέρει στην επιχείρηση. Ειδικότερα, ένα εμπορικό σήμα ενσαρκώνει την εγγύηση ποιότητας και καλής φήμης για τα εμπορευόμενα προϊόντα ή τις παρεχόμενες υπηρεσίες της επιχείρησης. Η αλήθεια είναι ότι το εμπορικό σήμα είναι το πιο πολύτιμο άϋλο περιουσιακό αγαθό της επιχείρησης που απαιτεί διαρκή έννομη προστασία, ιδίως μάλιστα όταν συνδέεται στη συνείδηση του καταναλωτικού κοινού με μία ταχέως αναπτυσσόμενη επιχείρηση, η οποία χαίρει αναγνωρισιμότητας και εμφανίζει ανοδική επιχειρηματική δραστηριότητα και έντονη διαφημιστική παρουσία, διότι τότε αποτελεί πόλο έλξης για πιθανή κακόπιστη αντιγραφή από ανταγωνιστές.

Είναι απαραίτητη η κατοχύρωση εμπορικού σήματος;

Η κατοχύρωση του σήματος παρέχει στον δικαιούχο του το αποκλειστικό δικαίωμα πάνω στο εμπορικό σήμα με αποτέλεσμα να μπορεί de facto να εμποδίζει κάθε πιθανό ανταγωνιστή από την παράνομη χρήση του ίδιου ή παραπλήσιου εμπορικού σήματος. Υπό αυτή την έννοια είναι απαραίτητη προκειμένου να διασφαλιστεί αυτό το δικαίωμα.

Πότε μία ένδειξη μπορεί να γίνει αποδεκτή ως εμπορικό σήμα;

Για να κάνει δεκτή ως εμπορικό σήμα μία ένδειξη, πρέπει να πληρούνται οι κάτωθι πρϋποθέσεις:

α. Να μην υπάρχει όμοιο ή παραπλήσιο ηχητικά σήμα το οποίο να έχει προγενεστέρως κατοχυρωθεί στο μητρώο σημάτων και να διακρίνει όμοια ή παρόμοια προϊόντα ή υπηρεσίες. Τον κίνδυνο αυτόν τον αποφεύγει ο καταθέτης με τη διενέργεια ενός νομικού προελέγχου στα Βιβλία Σημάτων της Υπηρεσίας Σημάτων, προκειμένου να διαπιστωθεί η διαθεσιμότητα του εκάστοτε σήματος.

β. Να έχει διακριτική δύναμη η ένδειξη του σήματος και ως εκ τούτου να μην αποτελείται από κοινόχρηστες λέξεις ή σύμβολα, τα οποία σαφώς δεν μπορούν να διακρίνουν ότι τα εκάστοτε προϊόντα ή υπηρεσίες μίας επιχείρησης πράγματι προέρχονται από την τελευταία.

γ. Να μην αποτελείται η ένδειξη του σήματος από λέξεις ή σύμβολα που έχουν αμιγώς περιγραφικό χαρακτήρα, δηλαδή περιγράφουν το προσφερόμενο προϊόν ή υπηρεσία ή λοιπές λέξεις δηλωτικές της ποιότητας, της ποσότητας, της προέλευσης ή της αξίας του προσφερόμενου προϊόντος ή υπηρεσίας.

δ. να μην είναι η ένδειξη του σήματος αντίθετη με τα χρηστά ήθη ή τη δημόσια τάξη.

ε. να μην έχει παραπλανητικό χαρακτήρα, αναφορικά λ.χ. με τον τόπο προέλευσης, την ποιότητα, την ποσότητα ή τη φύση του προσφερόμενου προϊόντος ή υπηρεσίας.

Ποια είναι τα τρία επίπεδα προστασίας εμπορικού σήματος?
εθνικό σήμα, ενωσιακό, διεθνές σήμα.

Τι σημαίνει αποκλειστικό δικαίωμα χρήσης του σήματος;

Η κατοχύρωση του σήματος παρέχει στο δικαιούχο αποκλειστικό δικαίωμα, απαγορεύοντας τη χρήση του για τα ίδια προϊόντα ή υπηρεσίες σε οποιονδήποτε τρίτο. Ιδίως παρέχει το δικαίωμα της χρήσης αυτού, το δικαίωμα να επιθέτει αυτό στα προϊόντα, τα οποία προορίζεται να διακρίνει, να χαρακτηρίζει τις παρεχόμενες υπηρεσίες, να επιθέτει αυτό στα περικαλύμματα και τις συσκευασίες των εμπορευμάτων, στο χαρτί αλληλογραφίας, στα τιμολόγια, τους τιμοκαταλόγους, τις αγγελίες, τις κάθε είδους διαφημίσεις καθώς και σε άλλο έντυπο υλικό και να το χρησιμοποιεί σε ηλεκτρονικά ή οπτικοακουστικά μέσα.

Πότε αποκτάται το δικαίωμα για αποκλειστική χρήση ενός σήματος;

Το δικαίωμα για αποκλειστική χρήση ενός σήματος αποκτάται με τη καταχώρησή του στο μητρώο σημάτων και ανατρέχει (αναδρομικά) στην ημερομηνία κατάθεσης της αίτησης για την κατοχύρωσή του.

Τι είναι το συλλογικό σήμα ?

Ιδιαίτερη κατηγορία σήματος είναι το συλλογικό σήμα. Ως συλλογικό σήμα νοείται εκείνο το σήμα που κατατίθεται από ένα νομικό πρόσωπο, είτε αυτό είναι συνεταιρισμός, είτε ένωση ή σύλλογος ή επαγγελματικό σωματείο, επιδιώκει επαγγελματικούς σκοπούς και έχει νομική προσωπικότητα, χωρίς να απαιτείται απαραιτήτως να ασκεί δική του επιχείρηση. Μέλη του μάλιστα μπορεί να είναι είτε φυσικά είτε νομικά πρόσωπα. Στόχος του νομικού προσώπου είναι η προώθηση των επαγγελματικών συμφερόντων των μελών του. Με τις επαγγελματικές ενώσεις ιδιωτικού δικαίου εξομοιώνονται και νομικά πρόσωπα δημοσίου δικαίου, όπως πχ. το κράτος, οι δήμοι, οι κοινότητες, τα επιμελητήρια, τα οποία ομοίως μπορούν να καταστούν δικαιούχοι συλλογικών σημάτων.

Το συλλογικό σήμα διακρίνει τα προϊόντα ή τις υπηρεσίας όχι μίας μόνο επιχείρησης, αλλά μίας ομάδας επιχειρήσεων, που ανήκουν στα μέλη του. Δηλαδή άλλος είναι ο δικαιούχος του συλλογικού σήματος (εν προκειμένω το ίδιο το νομικό πρόσωπο), ο οποίος ωστόσο δεν μπορεί να κάνει χρήση του σήματος ούτε μεταβίβαση σήματος και άλλος είναι ο φορέας του (εν προκειμένω τα μέλη του).

Αναφορικά με τη διαδικασία κτήσης ενός συλλογικού σήματος, είναι ακριβώς η ίδια μ’ αυτή του ατομικού σήματος. Το μόνο διαφορετικό είναι ότι απαιτείται μία υπεύθυνη δήλωση, η οποία πρέπει να περιέχει τον τίτλο, την έδρα, το σκοπό του νομικού προσώπου, το ονοματεπώνυμο των νόμιμων εκπροσώπων του, ονομαστικό κατάλογο των μελών του (που δικαιούνται να κάνουν χρήση του συλλογικού σήματος) καθώς και τους όρους και τους κανονισμούς που αφορούν στα δικαιώματα και τις υποχρεώσεις των μελών του.

Ποια είναι η διάρκεια προστασίας του εμπορικού σήματος;

Η καταχώρηση ενός εμπορικού σήματος προστατεύεται για 10 χρόνια και ανανεώνεται ανά 10ετία.

Τι σημαίνει ανανέωση εμπορικού σήματος ;

Η προστασία του σήματος μπορεί να παρατείνεται ανά δεκαετία με αίτηση του δικαιούχου και με την εμπρόθεσμη καταβολή του τέλους ανανέωσης, αλλιώς διαγράφεται. Η καταβολή του τέλους ανανέωσης γίνεται μέσα στο τελευταίο έτος της προστασίας. Μπορεί να γίνει μέσα σε πρόσθετη προθεσμία έξι μηνών μετά τη λήξη της δεκαετίας, υπό τον όρο της καταβολής του τέλους ανανέωσης αυξημένου κατά το ήμισυ.

Ποιος μπορεί να κατοχυρώσει εμπορικό σήμα;

Εμπορικό σήμα μπορεί να κατοχυρώσει κάθε φυσικό ή νομικό πρόσωπο.

Τι είναι οι κλάσεις στις οποίες ταξινομείται το κάθε σήμα;

Οι κλάσεις είναι κατηγορίες προϊόντων ή υπηρεσιών στις οποίες καταχωρείται το έκαστο σήμα. Για παράδειγμα, μια εταιρεία αθλητικών υποδημάτων καταχωρεί το εμπορικό σήμα που χρησιμοποιεί για να εμπορεύεται τα υποδήματά της στην κλάση των υποδημάτων (κλάση προϊόντος) και στην κλάση της εμπορίας αυτών (κλάση υπηρεσίας).

Είναι απαραίτητη η συνδρομή δικηγόρου στην προετοιμασία του φακέλου και κυρίως την αναζήτηση και εύρεση των κατάλληλων κλάσεων και την σωστή περιγραφή τους, προκειμένου αφενός να γίνει δεκτό από την Υπηρεσία και αφετέρου να «οχυρωθεί» από μελλοντικές επιθέσεις για όλη τη διάρκεια της προστασίας του, η οποία απλώνεται σε βάθος χρόνων.

(Αναλυτική περιγραφή των κλάσεων μπορείτε να βρείτε εδώ)

Μπορεί ο καταθέτης να προσθέσει περισσότερες κλάσεις μετά την κατάθεση της δήλωσης;

Από τη στιγμή που θα κατατεθεί η αίτηση κατοχύρωσης ενός εμπορικού σήματος και θα καταβληθούν τα τέλη, η τυχόν προσθήκη μίας περαιτέρω κλάσης συνεπάγεται εκ νέου κατάθεση νέου φακέλου και καταβολή εκ νέου όλων των τελών. Σκόπιμο λοιπόν κρίνεται προς αποφυγή περαιτέρω εξόδων, αλλά και προς διασφάλιση όσο το δυνατόν προγενέστερης ημερομηνίας, να δηλώνονται εξ αρχής όλες οι κλάσεις.

Ποιοι είναι οι λόγοι απόρριψης ενός κατατεθέντος εμπορικού σήματος;

Για να γίνει δεκτό από την αρμόδια υπηρεσία θα πρέπει να πληρούνται ορισμένες προϋποθέσεις που τίθενται εκ του νόμου.

1. Δεν γίνονται δεκτά σήματα που αποτελούνται αποκλειστικά από περιγραφικές ενδείξεις, οι οποίες είναι δηλωτικές του είδους, της ποιότητας, των ιδιοτήτων, της ποσότητας, του προορισμού, της αξίας, της γεωγραφικής προέλευσης ή άλλων χαρακτηριστικών του προϊόντος ή τις υπηρεσίας, ένα σήμα που αποτελείται από κοινόχρηστες ενδείξεις με αποτέλεσμα να μην έχει διακριτική δύναμη, ενδείξεις αντίθετες στη δημόσια τάξη ή στα χρηστά ήθη ή παραπλανητικές ενδείξεις.

Κάποιες εξ αυτών αφορούν το ίδιο το σήμα και τα εννοιολογικά στοιχεία του, ουσιαστικές προϋποθέσεις που αν δεν τις συγκεντρώνει, δεν γίνεται δεκτό ως σήμα. Ενδεικτικά, είναι απαράδεκτο ένα σήμα που

2. Δεν γίνονται δεκτά σήματα που συγκρούονται με προγενέστερο σήμα. Αυτό σημαίνει, ότι αν υπάρχει σήμα που έχει κατατεθεί και ταυτίζεται με νεότερη ένδειξη για υπηρεσίες που ταυτίζονται (παραποίηση σήματος), αυτή δεν θα γίνει δεκτή. Το ίδιο ισχύει και στην περίπτωση της δημιουργίας κινδύνου σύγχυσης στους καταναλωτές, ο οποίος οφείλεται στο ότι η κατατεθείσα (νεότερη) ένδειξη ταυτίζεται ή ομοιάζει με προγενέστερο σήμα, τα δε διακρινόμενα με το σήμα προϊόντα (εμπορεύματα ή υπηρεσίες) ταυτίζονται ή ομοιάζουν με αυτά της κατατεθείσας (νεότερης) ένδειξης (απομίμηση σήματος).

Η διαπίστωση των ανωτέρω, απαιτεί εκτενή νομικό έλεγχο και γνώση του δικαίου σημάτων. Για τον λόγο αυτό είναι αναγκαίο η κατοχύρωση να γίνεται από εξειδικευμένους νομικούς που έχουν γνώση του δικαίου της βιομηχανικής ιδιοκτησίας, δεδομένου ότι όχι μόνο οι προϋποθέσεις του νόμου για να κατοχυρωθεί ένα σήμα είναι αυστηρές, αλλά και τα ποσοστά απόρριψης τους από την Υπηρεσία Σημάτων της Γενικής Γραμματείας Εμπορίου και Προστασίας Καταναλωτή είναι υψηλά.

Τι γίνεται σε περίπτωση παραποίησης ή απομίμησης εμπορικού σήματος;

Όποιος κατά παράβαση του νόμου περί προστασίας σημάτων χρησιμοποιεί ή κατά οποιονδήποτε άλλο τρόπο προσβάλλει κατοχυρωμένο σήμα που ανήκει σε άλλον, μπορεί να εναχθεί για άρση της προσβολής και την παράλειψη της στο μέλλον, καθώς και να υποχρεωθεί σε αποζημίωση. Εκτός όμως από την επιβολή αποζημιώσεων από τα πολιτικά δικαστήρια, επιβάλλονται και ποινικές κυρώσεις στον παραβάτη, ο οποίος διώκεται κατ’ έγκληση, δηλαδή με την προσφυγή στα ποινικά δικαστήρια από την θιγόμενη επιχείρηση.

Τι γίνεται όταν μία ένδειξη χρησιμοποιείται στις συναλλαγές ως σήμα αλλά δεν έχει κατοχυρωθεί τυπικά;

Όταν μία ένδειξη χρησιμοποιείται στις συναλλαγές χωρίς να έχει κατοχυρωθεί ως εμπορικό σήμα, τότε προστατεύεται ως διακριτικό γνώρισμα με βάση τις διατάξεις του αθέμιτου ανταγωνισμού, πάντα υπό την προϋπόθεση της ύπαρξης διακριτικής δύναμης και της χρησιμοποίησης/ καθιέρωσής της στις συναλλαγές. Ωστόσο όταν ένα εμπορικό σήμα καταχωρηθεί αμετακλήτως στο μητρώο σημάτων, τότε προστατεύεται δυνάμει του ειδικότερου και ισχυρότερου ως προς την αδικοπρακτική ευθύνη νόμου περί σημάτων και επακόλουθα ο νόμος περί αθέμιτου ανταγωνισμού έχει επικουρικό και συμπληρωματικό χαρακτήρα.